پیشی پیشی ملوسم

آلبوم عکس گربه های مامانی - همه چیز در مورد گربه ها

 
گربه پالاس
نویسنده : - ساعت ٩:٥٥ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٢ آبان ۱۳۸٧
 

 

 

نام علمی: Otocolobus manul
نام انگلیسی: Manul, Pallas Cat

توضیحات کامل در ادامه مطلب می باشد.


توصیف: نام این گونه از پیتر سیمون پالاس، طبیعی*دان آلمانی، گرفته شده که در اکتشاف علمی امپراتوری روسیه نقش تعیین کننده ای داشت. موهای گربه پالاس به نسبت جثه از تمام گونه های دیگر گربه بلندتر و متراکم تر است. کمی بزرگ تر از یک گربه اهلی است اما بدنش نسبتا حجیم تر و سنگین تر و پاهایش کوتاه تر و محکم ترند. پوزه کوتاه، صورت پهن و گوش ها بسیار کوتاه و گرد هستند. از آنجا که پایین و بافاصله از هم قرار گرفته اند تنها اندکی از لابه لای موها بیرون می زنند. این ویژگی ها حکایت از سازش با محیط سرما دارد. چشم ها درشت اند و مانند جغد در جلوی سر قرارگرفته اند. احتمالا به خاطر اهمیت بینایی در شکار بوده که به این شکل تکامل یافته اند. رنگ پوشش بدن خاکستری روشن است که گاهی به زرد نخودی یا نارنجی سوخته و خرمایی می زند. در افراد بالغ نوک موها سفید است که به آنها ظاهری یخ زده می بخشد. روی پیشانی اش خال های تیره ای دارد و دو نوار تیره به شکل مایل در امتداد هر گونه کشیده شده است. لب، چانه و گلو سفید است. آثار نوارهای عرضی ممکن است روی پشت و دست و پا دیده شود و دم علاوه بر چهار حلقه که آن را دربر گرفته است، در انتها نیز تیره است. ابعاد اصلی بدن عبارتند از: طول سر و بدن: cm 65 - 50 طول دم: cm 31 - 21 وزن: kg 5/3 - 5/2 رده بندی: دانشمندان بر این باورند که گربه پالاس که مدت ها در جنس Felis رده بندی می شد، خویشاوند نزدیک گربه وحشی یا Felis silvestris است. با وجود این در بازنگری جنجالی تاکسونومی گربه سانان در سال 1993 که توسط C.Wozencraft در شماره 18 خبرنامه گربه ها به چاپ رسید، به این گونه جایگاهی منحصر به فرد در سطح جنس اختصاص داده شده است: Otocolobus. علت این تصمیم گیری وجود برخی ویژگی های جمجمه ای است که بیشتر شبیه سیاه گوش ها است. علاوه بر این برخلاف بیشتر گربه های کوچک یا اعضای جنس Felis، مردمک چشم گربه پالاس گرد است. در این گونه سه زیرگونه توصیف شده است: مغولستان، غرب چین O.m.manul آسیای میانه، افغانستان و ایران O.m.ferrunginea تبت و کشمیر O.m.nigripecta پراکندگی و زیستگاه: گربه پالاس در سرتاسر آسیای میانه از ماورای قفقاز و ساحل شرقی دریای خزر تا ترکمنستان، ازبکستان، شرق و مرکز قزاقستان، تبت تا آلتایی، تووا (منطقه ای در جنوب سیبری هم مرز با مغولستان)، مغولستان، سیچوآن و از جنوب تا ایران، افغانستان و شرق لاداخ (منطقه ای کوهستانی در شمال شرقی کشمیر). این ناحیه شامل زیستگاه های مختلفی همچون دشت، بیابان، فلات های مرتفع و دامنه های صخره ای بی درخت است. زیرگونه O.m.nigripectus در مجاورت کشمیر یافت می شود. در طول آخرین عصر یخبندان گربه پالاس در اروپا حضور داشت و اکنون در منطقه لاداخ در ارتفاع بالاتر از چهارهزارمتری دیده شده است. در نقشه روبه رو پراکندگی کنونی پالاس به رنگ خاکستری دیده می شود. این نقشه بر اساس اطلاعاتی ترسیم شده که در بررسی وضعیت گربه های وحشی و برنامه عمل حفاظتی توسط گروه متخصصان گربه (CSG) وابسته به IUCN در سال 1996 تهیه شده است. رژیم غذایی: گربه پالاس عمدتا از پایکا یا همان خرگوش موش، موش ها، سنجاب زمینی و پرندگان تغذیه می کند. در یک بررسی مشخص شد که 89 درصد از طعمه ها را پایکا و چهاردرصد آنها را حشره خواران تشکیل می دهند. رفتار: گربه پالاس، تک زی و پنهانکار، در سوراخ هایی که مارموت ها می کنند و حفره های جانوران دیگر لانه می کنند. اگرچه عمدتا شبگرد هستند، در طول روز هم مشاهده شده اند. برآوردها نشان می دهند که جولانگاه (home range) گربه پالاس نر حدود چهار کیلومترمربع است. گفته شده است که گوش های گربه پالاس به خاطر آن کوچک شده، پایین آمده و دیده نمی شود که نیمرخ کوتاهی داشته باشد و به آسانی پنهان شود. در مناطق باز با پوشش گیاهی و موانع بسیار اندک، این شکل سر به کمین کردن و تعقیب مخفیانه خیلی کمک می کند. از دیواره های سنگی به راحتی بالا می روند. در تماس های اجتماعی ظاهرا بیش از همه روی به هم مالیدن بدن هایشان تاکید دارند. تولیدمثل: گربه پالاس در فروردین و اردیبهشت تولیدمثل می کند. دوره آبستنی 66 روز گزارش شده است. در هر زایمان سه تا چهار بچه گربه به دنیا می آورد. وضعیت حفاظتی: ظاهرا تعداد گربه پالاس از گربه بیابانی چین بیشتر است زیرا تعداد پوست های آن که در بازارهای غیرقانونی فروخته می شود بیشتر است. میزان صید سالانه آن در ایالت سیچوآن در سال 1980 حدود صد گربه بود. طبق گزارشی که در سال 1989 در شماره 11 خبرنامه گربه ها به چاپ رسید، مغولستان در فاصله سال های 1978 تا 1988 بیش از 4356 پوست گربه پالاس صادر کرده است. CITES (پیمان بین المللی داد و ستد گونه های در خطر انقراض)، گربه پالاس را در ضمیمه شماره دوی خود قرار داده که خرید و فروش آن را به تعداد بسیار محدود و کاملا ضابطه مند مجاز می سازد. فهرست سرخ گونه های در خطر انقراض IUCN، زیرگونه گربه پالاس قرمز O.m.ferrugineoa که در ایران دیده می شود را تقریبا تهدید شده اما زیرگونه های دیگر گربه پالاس را در گروه «با کمترین نگرانی» جای داده است. استدلال چینی ها برای آنکه این گربه را یک گونه حفاظت شده به حساب می آورند آن است که مقادیر زیادی از جوندگان موذی را می خورند. اگرچه تکثیر این گونه در اسارت در آمریکای شمالی تا حد قابل قبولی موفق بود، اما این جمعیت در حال حاضر از بین رفته است. این امکان وجود دارد که گربه پالاس در بخش هایی از گستره پراکندگی اش کاملا فراوان باشد. این گربه در اسارت تنها در باغ وحش های ایالات متحده، روسیه، لیتوانی، ژاپن، فرانسه، فنلاند، چک و کانادا وجود دارد.

-----------------------------------------------------------------------------------

خبری خوش؛ پیدا شدن گونه گمشده ای از گربه سانان در دماوند
بازگشت گربه پالاس پس از10 سال‌
جام جم آنلاین: گربه پالاس از گربه‌سانان بسیار زیبای کشورمان است؛ گربه‌ای با چشمان مسحور‌کننده و زیبا که هر بیننده‌ای را به وجد می‌آورد. پراکندگی این گربه زیبا در شرق و شمال‌شرقی کشور است، یعنی از سمنان و خراسان شمالی گرفته تا رشته‌کوه‌های استان تهران.
سال‌ها پیش، گربه پالاس در کوه‌ها و دشت‌های اطراف شهرستان دماوند نیز زندگی می‌کرده است، اما مدت‌های مدیدی، دیگر محیط‌بانان و ساکنان محل این گربه را مشاهده نکرده بودند.

آمارها نشان می‌‌دهد حدود 10 سال از وجود این گربه خبری نبوده است و کارشناسان حیات‌وحش اظهار کرده بودند که دیگر نسل گربه پالاس در منطقه دماوند منقرض شده است؛‌ اما چندی پیش، خبر عجیب و جالبی از رویت یک گربه پالاس زیبا در اطراف شهرستان دماوند توسط محیط‌بانان گزارش شد.

با پیگیری‌هایی که در این خصوص انجام شد، مشخص گردید گربه پالاس پس از حدود 10 سال دوباره به منطقه زیبای دماوند بازگشته است. مشاهده گربه پالاس غیرقابل تصور برای کارشناسان محیط‌زیست بوده است.

محیط‌بانان و کارشناسان توانستند از این گربه زیبا حتی عکسبرداری کنند. مشاهده این گربه تایید شده و توسط هیات کارشناسی استان به ثبت رسیده است. این خبر باعث خوشحالی تمام دوستداران طبیعت و اهالی منطقه شده است.

تحقیقات ما در خصوص یافتن گربه پالاس به آنجا رسید که به دعوت عباس میرزا کریمی، ‌سرپرست اداره حفاظت محیط زیست دماوند قرار شد بازدیدی از منطقه دماوند داشته باشیم به امید آن که شاید بتوانیم این گربه دوست داشتنی را در دل دشت‌های دماوند ببینیم.

متاسفانه چنین امکانی پیش نیامد. در عوض با انسان‌های بسیار طبیعت‌دوست و شریف آشنا شدیم؛ انسان‌هایی که با محیط‌بانی از منطقه دماوند، حافظ طبیعت و حیات‌وحش این مناطق‌اند.

پس از بررسی‌هایی در خصوص منطقه و حیات‌وحش دماوند، به همراهی آقای شیراوند به دیدن دریاچه تار در شمال شهر دماوند رفتیم؛ دریاچه‌ای بسیار زیبا که میان کوه‌ها،‌ با شکوه آرمیده است.

رنگ آبی عجیب این دریاچه، چشم‌ها را خیره می‌کند. در اطراف دریاچه، رد پاهای زیادی از انواع جانوران دیده می‌شد. به گفته محیط‌بانان، این جانوران صبح خیلی زود در هوای گرگ و میش برای نوشیدن آب کنار دریاچه تار می‌آیند. در قسمتی از ساحل دریاچه ردپای تازه‌ای از یک گله بزکوهی دیده می‌شد که بسیار جالب توجه بود. ردپای گرگ نیز جابه‌جا روی شنهای نرم ساحل به چشم می‌خورد.

دریاچه تار انگار آخر دنیا بود. سکوت و آرامش عجیبی در آنجا حکمفرما بود که برای شهرنشینان این سکوت غیرقابل باور است. اینجا راز طبیعت آشکار می‌شود و اینجاست که انسان‌های طبیعت‌دوست و حافظ طبیعت را همچون محیط‌بانان می‌توان دریافت. طبیعت،‌ انسان‌ها را نیز همچون تک‌تک اجزایش با صفا و مهربان می‌کند.

طبیعت دل‌ها را‌ آرام و آنها را مجذوب خود می‌کند. این جذابیت، عشق می‌آورد و عشق انسان عاشق را تا جایی می‌کشاند که دیگر هیچ چیز جلودارش نیست برای حفاظت از معشوقش، طبیعت؛ معشوقی که هرگز به او پشت نمی‌کند و فقط به او می‌آموزد درس زیستن و زیبا بودن را.

درس عشق می‌دهد این معشوق  باعظمت. عشق به معشوقی بزرگ و لایتناهی؛ خالق با شکوه و غیرقابل وصفی که با‌ آفرینش عظیم خود، انسان را در شگفتی می‌برد و انسان دیگر عاشق نمی‌شود و مجنون این عشق می‌شود.

مشاهده گربه پالاس‌

عباس میرزاکریمی درخصوص گربه پالاس اظهار کرد: براساس تحقیقی که بنده داشتم در حدود 2 سال پیش از انقلاب، در منطقه اسفراین این جانور مشاهده شده بود. زیستگاه این گربه حاشیه کویر است. رشته کوه‌های استان تهران هم جزو زیستگاه‌های این گربه بوده‌اند.

متاسفانه در تشکیلات سازمان درخصوص این موضوع، هیچ گاه تحقیقات درستی به عمل نیامده است و آمار دقیقی از تعداد گربه پالاس در این مناطق در دسترس نیست. زیستگاه‌های گربه پالاس هم براساس نظر کارشناسانی عنوان شده که 30 - 20 سال پیش در این خصوص تحقیق کرده بودند.

گربه پالاس خال‌های سیاهی روی پیشانی دارد. پاهای آن به رنگ آجری است. گوش‌های آن هم از هم دور و دم پشمالو و زیبایی دارد. طول این گربه حدود 85 سانتی‌متر است، غذای آن هم پستانداران کوچک، پرندگان و حتی گاهی گیاهان است.

میرزاکریمی افزود: متاسفانه از حدود 30 سال پیش دیگر کسی در این مورد تحقیقی نکرد. بحث تحقیقات ما پس از انقلاب خیلی کم شده است؛ تحقیقاتی که برای آن کارشناسان محیط زیست به منطقه بروند و در این خصوص تحقیق کنند و آمار بگیرند. دلیلش هم این است که اعتبارات تحقیقاتی برای کارشناسانی که در منطقه حضور داشته باشند، وجود ندارد.

بر فرض ما باید کارشناس ویژه تحقیقات در مناطقمان داشته باشیم؛ البته علاوه بر آن، کمبود نیروی انسانی متخصص و امکانات هم هست. اعتبارات خیلی کم است و تناسبی با عملکرد و استعداد سازمان ما ندارد. در صورتی که مناطق ما دارای تنوع زیستی و آب و هوایی بسیار جالب توجهی است.

در مورد گربه پالاس هم، جانوری است که مثل دیگر جانوران به آن توجهی نشده است. امکان دارد این گربه در زیستگاه‌های پراکنده‌ای وجود داشته باشد، ولی تحقیقی در این زمینه نشده است.

این یک خطای انسانی است و از بی‌توجهی تشکیلات سازمانی به حیات وحش ناشی می‌شود. این مساله که گربه پالاس پس از سال‌ها در منطقه دیده شده بسیار باعث خوشحالی ماست. شاید گربه پالاس در مناطق دیگر زیستگاهش تخریب شده و حالا به اینجا پناه آورده است.

تنوع زیستی دماوند

میرزاکریمی، حیات وحش منطقه دماوند را بسیار متنوع خواند. آمارها نشان می‌دهند در منطقه 4 قلاده پلنگ هم زندگی می‌کند؛ البته زیستگاه پلنگ در اصل همین مناطق بوده است، ولی عوامل بسیاری پلنگ، گربه پالاس و دیگر گونه‌ها را تهدید می‌کند.

در منطقه دماوند جانورانی همچون کل، بز، قوچ، میش و پلنگ زندگی می‌کنند؛ پرندگانی همچون کبک، تیهو، کبک دری و پرندگان شکاری مثل عقاب طلایی، قرقره و دلیجه در این مناطق پراکنده‌اند. حتی پرندگان نایابی چون بالابان، سجری و شاهین هم در مناطق دماوند مشاهده شده‌اند.

شهر زیبا و تاریخی دماوند هم در دامنه کوه دماوند واقع شده است. این منطقه تنوع آب و هوایی فوق‌العاده‌ای دارد؛ مثلا در شمال دماوند، منطقه بسیار سرد و خشک است و دریاچه تار در آنجا قرار دارد. در جنوب آن هم یک اقلیم کاملا متفاوت گرم و خشک وجود دارد که به منطقه کویری گرمسار می‌رسد. همین مساله هم باعث تنوع اکولوژیکی جانوری و گیاهی منحصربه‌فردی شده است.

آیا گربه‌ پالاس حفظ می‌شود؟

میرزا کریمی در این مورد عنوان کرد: متاسفانه مساله‌ای که در این خصوص وجود دارد تخریب زیستگاه گربه پالاس و دیگر گونه‌های خاص منطقه است. ما در اینجا 2 کارشناس داریم، اما بحث کارشناسی و تحقیق در مورد گونه‌ای خاص چون گربه پالاس بسیار متفاوت است و به حمایت و کمک همه‌جانبه تشکیلات و سازمان نیاز دارد.

ما باید اول درباره این گربه تحقیق کنیم و زیستگاهش را بشناسیم. یعنی یک طرح جامع از گربه پالاس داشته باشیم. همین‌طور که نمی‌شود کاری کرد. ما پیشنهاد‌هایمان را به سازمان داده‌ایم. از استان هم اعتباراتش را خواسته‌ایم و اداره استان هم آن را مصوب کرده است. حال دنبال اعتباراتش هستیم. باید اول طرح جامعی داشته باشیم و بعد آن را عملی کنیم.

الان مهم‌ترین اقدام برای حفظ نسل و بقای این‌ گربه زیبا، جلوگیری از تخریب زیستگاه آن است. در این مناطق متاسفانه معادن سنگ معدن لاشه‌های کل منطقه و اکوسیستم آن را به هم می‌ریزد، اما کسی گوشش بدهکار این حرف‌ها نیست. چند بار در این مورد تذکر داده‌ایم و کارشناسی کرده‌ایم، ولی معادن سنگ لاشه‌ای تعطیل نمی‌شوند.

همیشه ما می‌ایستیم و فقط انقراض گونه‌ای را نظاره می‌کنیم. وقتی گونه‌ای در معرض خطر افتاد یا منقرض شد، دنبال راهکارش می‌رویم. اگر الان برویم و به مراجع قضایی یا به مسوولان صنایع و معادن بگوییم آقا می‌خواهیم فلان معدن را تعطیل کنیم به خاطر زیستگاه گربه پالاس، با تعجب می‌گویند گربه پالاس دیگر چیست؟!

حفظ گربه پالاس و دیگر گونه‌هایمان وقتی اتفاق می‌افتد که همه بیایند و به فکر باشند. اگر همه به ما کمک کنند گربه پالاس زنده می‌ماند و می‌‌تواند در این منطقه تولید نسل داشته باشد و جمعیتی پیدا کند. الان که پیدایش شده، آن هم پس از این همه سال باید قدرش را بدانیم. تمام این سال‌ها همه حسرت چنین روزی را می‌‌خوردند، حالا که آمده و به ما پناه آورده هیچ‌کس عین خیالش نیست.

میرزاکریمی درخصوص زیستگاه‌ها و مناطق شکار ممنوع منطقه دماوند حرف‌های جدید و مفصلی داشت بخصوص در مورد تخریب زیستگاه‌های منطقه که توسط معادن سنگ لاشه‌ای صورت می‌گیرد و جان هزاران گونه را به خطر انداخته است. بحث در این مورد را به قسمت بعدی گزارش از منطقه زیبای دماوند اختصاص دادیم. شاید صدای این حافظان طبیعت و ما دوستداران طبیعت به گوش مسوولان برسد و کسی به فکر گربه پالاس و گونه‌های با ارزشمان باشد و به داد آنها برسد.